Mam haka na raka

0

rodzaj strategicznego badania, które przeprowadza się wśród osób nie posiadających objawów choroby, którą dany test mógłby wykryć. Zamierzeniem badań skriningowych jest wykrycie choroby we wczesnej fazie i dzięki temu umożliwienie wczesnej interwencji, która zredukowałaby zarówno śmiertelność, jak i cierpienia pacjentów w danej chorobie. Chociaż badanie przesiewowe może doprowadzić do postawienia wstępnej diagnozy, to zawsze musi być ona potwierdzona innymi, bardziej dokładnymi badaniami, właściwymi dla danej choroby i zleconymi przez lekarza.

Czynniki ryzyka

mające związek statystyczny, zwiększające lub zmniejszające ryzyko zachorowania na choroby nowotworowe.

Diagnostyka

nauka o sposobach rozpoznawania chorób na podstawie ich charakterystycznych objawów, wyników badań laboratoryjnych, wywiadów i badania lekarskiego.

Dieta śródziemnomorska

Dieta śródziemnomorska uznawana jest za najzdrowszą wśród diet. Można ją stosować przez całe życie. Pozwala utrzymać dobre zdrowie i znakomitą kondycję. Stosując dietę śródziemnomorską, spożywamy duże ilości warzyw i owoców, kasz, makaronów, ryb, owoców morza i pełnoziarnistego pieczywa. Te pokarmy są bogate w błonnik, witaminę C, mikro- i makroelementy oraz nienasycone kwasy tłuszczowe. Z codziennego menu należy zupełnie wykluczyć wieprzowinę. Do potraw dodajemy dużą ilość czosnku i cebuli, do sałatek, zup i sosów – oliwę z oliwek, zamiast masła i tłuszczu pochodzenia zwierzęcego.

Epidemiologia

nauka o rozpowszechnianiu, czyli o częstości występowania i rozmieszczania chorób, zgonów i innych zjawisk biologicznych w populacjach ludzkich oraz o czynnikach wpływających na ich rozmieszczenie oraz warunkujących ich występowanie. Epidemiologia zajmuje się badaniem czynników wywierających wpływ na stan ludności i jej zdrowie oraz gromadzeniem wiedzy o naturalnej historii chorób w populacji, czyli złożonej zależności pomiędzy środowiskiem, a występowaniem i rozprzestrzenianiem się chorób wśród ludności.

Kolonoskopia

to metoda badania dolnego odcinka przewodu pokarmowego polegająca na oglądaniu wnętrza jelita grubego. Polega ono na wprowadzeniu przez odbyt specjalnego wziernika zakończonego kamerą i przesłaniu obrazu na zewnątrz. Do tego celu służy giętki instrument zwany kolonoskopem. Podczas kolonoskopii możliwe jest też pobieranie wycinków błony śluzowej jelita grubego do badań histopatologicznych, a także wykonywanie drobnych zabiegów, np. usuwanie pojedynczych polipów.

Markery nowotworowe

substancje wielocząsteczkowe, najczęściej białko z komponentą weglowodanową, znacząco wyższe stężenia markerów mogą świadczyć o chorobie nowotworowej.

Zastosowanie:

  • W diagnostyce – jako jeden z elementów różnorodnych badań klinicznych.
  • W monitoringu leczenia – dla oceny skuteczności leczenia i wczesnego wykrywania wznowy.

W trakcie monitorowania chorych nie obowiązuje pojęcie normy, ważna jest obserwacja zmian stężenia markera w stosunku do poprzednio uzyskanych wyników. Stężenia markerów nowotworowych w normie nie wykluczają obecności choroby nowotworowej.

Markery w zależności od typu nowotworu:

Rak jelita grubego CEA
Rak żołądka CA-19.9, CA-72.4, CEA
Rak trzustki CA-19.9
Pierwotny rak wątroby AFP
Rak wątroby z komórek nabłonka przewodów żółciowych CA 19.9
Rak sutka CA-15.3, CEA
Ciążowa choroba trofoblastyczna hCG
Nowotwory komórek rozrodczych hCG i AFP
Rak jajnika CA-125(nieśluzowy), CA-19.9 (śluzowy)
Rak szyjki macicy SCC
Rak płuca CEA, SCC, CYFRA 21.1
Rak gruczołu krokowego PSA
Rak tarczycy TG, KALCYTONINA (rdzeniasty) Diagnostyka

Mierniki epidemiologiczne:

Zachorowalność

liczba zachorowań w danej populacji w określonym okresie narażenia (np. rok) w odniesieniu do wszystkich członków danej populacji

Chorobowość

liczba osób w danej populacji, które były chore w określonym okresie, w stosunku do średniej liczby ludności narażonej na ryzyko zachorowania. Jest to iloczyn zachorowalności i czasu trwania choroby.

Umieralność

liczba osób w danej populacji, które zmarły z powodu danej choroby w określonym okresie.

Wskaźnik przeżyć – obliczany jest jako odsetek chorych, którzy przeżyli odpowiedni okres czasu, najczęściej 5 lat:

  • wskaźnik przeżyć rzeczywistych (obserwowanych)
  • wskaźnik przeżyć względnych – obliczany w celu wykluczenia wpływu wieku oraz innych czynników na szansę przeżycia (stosowany do porównań w czasie lub w różnych populacjach).

Nowotwór

każda zmiana powstała ze zmutowanych komórek

Profilaktyka

działania mające na celu zapobieganie chorobom, poprzez ich wczesne wykrycie i leczenie.

Wyróżniamy następujące fazy profilaktyki:

  • pierwotna – zapobieganie: przeciwdziałanie powstawaniu choroby przez zmniejszenie wpływu czynników zwiększających ryzyko
  • wtórna – wczesne wykrywanie: wykrywanie choroby w jak najwcześniejszym stadium rozwoju
  • trzeciorzędna – leczenie, opieka po leczeniu i rehabilitacja – zmniejszenie ryzyka zgonu i stopnia inwalidztwa poprzez właściwą diagnostykę i leczenie przez rehabilitację

Rak

nowotwór złośliwy, tworzący przerzuty

Sigmoidoskopia

jest to badanie endoskopowe ostatnich 60-80 cm jelita grubego, czyli odbytnicy, esicy i części zstępnicy. Może pełnić zarówno funkcję diagnostyczną (stwierdzenie na powierzchni błony śluzowej owrzodzeń, polipów, guzów, deformacji, zmian naczyniowych, miejsc krwawienia), jak i terapeutyczną (zatamowanie przy użyciu lasera czynnego krwawienia). Sigmoidoskopia umożliwia pobranie wycinków do badania histopatologicznego.

Test na krew utajoną w kale

(Fecal Occult Blood Test – FOBT) – metoda diagnostyczna pozwalająca na wykrycie obecności krwi, która nie wywołuje zmian makroskopowych w wyglądzie kału. W warunkach prawidłowych wydalanie krwi ze stolcem u osób dorosłych nie przekracza 0,5-1,5 ml/dobę.

Wolne rodniki

to cząsteczki posiadające jeden lub więcej wolnych, niesparowanych elektronów. Cząsteczki te wchodzą w reakcję z naszym DNA i przyczyniają się do tworzenia mutacji genetycznych.

Copyright © 2009 Hill and Knowlton
Projekt i wykonanie: discipline media group

Partner merytoryczny

Partner strategiczny

Partnerzy honorowi

Przewodniczący Senackiej Komisji Zdrowia
Władysław Sidorowicz

Przewodniczący Sejmowej Komisji Zdrowia
Bolesław Piecha

Partnerzy programu

Patroni medialni